Een afgesloten fietspad, een omleiding voor voetgangers of een gewijzigde busroute kan weken of zelfs maanden invloed hebben op de manier waarop inwoners zich moeten verplaatsen. Toch worden dergelijke situaties vaak anders beoordeeld dan permanente infrastructuurprojecten.
De gemeente Amersfoort wilde onderzoeken hoe het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, MaaS, Privéauto) structureler kan worden toegepast bij wegomleidingen en tijdelijke verkeersmaatregelen. Om deze vraag verder uit te werken organiseerde Mobypeople een 4x4x4-sessie: 4 mobiliteitsexperts die gedurende 4 uur samen werken aan een concrete mobiliteitsuitdaging met als eindresultaat een 4-pagina’s tellend advies.
4 uur volledig in het teken van een casus
Tijdens de sessie gingen onze adviseurs Pauline Schoterman, Nick Klaverdijk, Harm van Oosten en Leon Veneberg aan de slag met de vraag van de gemeente Amersfoort. Na een toelichting op de casus door de opdrachtgever werd gezamenlijk onderzocht welke uitgangspunten en afwegingen nodig zijn om STOMP beter te verankeren in tijdelijke verkeerssituaties.
Het doel was niet om direct een definitief beleidsdocument op te leveren, maar om een praktisch en bruikbaar vertrekpunt te creëren waarmee de gemeente verder kan.
“De uitdaging zat niet in de vraag of je STOMP wilt toepassen, maar vooral onder welke voorwaarden. Juist die afweging blijkt in de praktijk vaak lastig te onderbouwen. Met deze sessie hebben we geprobeerd daar meer structuur en transparantie in aan te brengen voor zowel de gemeente als de aannemers.” – Leon Veneberg, Verkeerskundige
Waarom tijdelijke verkeersmaatregelen om een andere benadering vragen
Binnen veel gemeenten wordt het STOMP-principe inmiddels breed omarmd. Bij nieuwe infrastructuurprojecten is het steeds gebruikelijker om eerst te kijken naar lopen, fietsen en openbaar vervoer voordat de auto aan bod komt.
Bij tijdelijke verkeersmaatregelen blijkt dat echter minder vanzelfsprekend. Zonder duidelijke richtlijnen ontstaan afwegingen die sterk afhankelijk zijn van de situatie of de betrokken partijen. In de praktijk wordt daardoor regelmatig teruggevallen op oplossingen die vooral gericht zijn op het faciliteren van autoverkeer.
Voor de gemeente Amersfoort leidde dit regelmatig tot discussies met aannemers en uitvoerende partijen. Hoewel de ambitie bestaat om voetgangers en fietsers zoveel mogelijk prioriteit te geven, ontbrak een duidelijk kader om deze keuzes te onderbouwen.
STOMP toepassen in de praktijk: wanneer krijgt de fiets prioriteit?
Een belangrijk inzicht uit de sessie was dat het toepassen van STOMP niet betekent dat fietsers en voetgangers altijd voorrang moeten krijgen. Na dit ter discussie te brengen, concludeerden we juist dat een goed afwegingskader ruimte moet bieden voor uitzonderingen. Factoren zoals verkeersveiligheid, duur van de werkzaamheden, beschikbare ruimte en de impact op verschillende vervoerswijzen spelen daarbij een belangrijke rol.
Door deze afweging expliciet te maken, ontstaat meer transparantie in ontwerp- en besluitvorming. Bovendien helpt het gemeenten om keuzes beter uit te leggen aan inwoners, aannemers en andere betrokken partijen.
STOMP toepassen in de praktijk: wanneer krijgt de fiets prioriteit?
Wanneer gemeenten beschikken over een helder afwegingskader verandert niet alleen de kwaliteit van verkeersplannen, maar ook het gesprek daarover. Waar aannemers vaak kijken naar de meest efficiënte manier om een werkvak af te zetten, kijken gemeenten vanuit beleidsdoelen naar bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzame mobiliteit. Die belangen kunnen soms botsen.
Een transparant kader maakt verwachtingen vooraf duidelijk en zorgt ervoor dat alle partijen vanuit dezelfde uitgangspunten werken. Dat voorkomt discussies achteraf en stimuleert het zoeken naar oplossingen die beter aansluiten bij gemeentelijke mobiliteitsambities.
Advies als basis voor een STOMP-afwegingskader in Amersfoort
Ook bij de gemeente Amersfoort werd de meerwaarde van de sessie direct zichtbaar. Mobiliteitsadviseur Erwin Hermsen bracht verschillende praktijkcasussen in die tijdens de 4x4x4-sessie zijn besproken.
“Het rapport geeft mij een goede basis waar ik mee verder kan. Wat mij daarnaast positief verraste waren de quick wins die het team heeft opgenomen. Dat zijn onderwerpen die je vaak wel in je hoofd hebt tijdens het beoordelen van verkeersplannen, maar die niet altijd expliciet zijn vastgelegd. Juist dat maakt het rapport extra waardevol.” – Erwin Hermsen, Gemeente Amersfoort
Hoewel het afwegingskader nog geen formeel beleid is binnen de gemeente, biedt het een stevige basis voor verdere uitwerking. Zeker nu Amersfoort binnenkort ook beschikt over aanvullende data over fietsintensiteiten ontstaat er meer ruimte om onderbouwde keuzes te maken.
Samen werken aan mobiliteitsvraagstukken
De 4x4x4-sessies van Mobypeople zijn ontwikkeld om gemeenten en andere opdrachtgevers snel toegang te geven tot de kennis en ervaring van meerdere mobiliteitsexperts tegelijk. Door in korte tijd gezamenlijk een vraagstuk te analyseren ontstaan nieuwe inzichten, concrete aanbevelingen en praktische handvatten voor vervolg.
De sessie in Amersfoort laat zien dat juist complexe vraagstukken rondom beleid, uitvoering en mobiliteit gebaat zijn bij verschillende perspectieven aan dezelfde tafel. Niet om direct alle antwoorden te hebben, maar om de juiste vragen scherper te krijgen en richting te geven aan de volgende stap.
