Verkeersveiligheid staat bij veel provincies en gemeenten hoog op de agenda. Maar tussen ambitie en uitvoering zit vaak een lastige realiteit. Beperkte middelen, bestaande onderhoudsplanningen en keuzes die al vroeg in het proces worden gemaakt.
Bij Provincie Overijssel ontstond daarom een fundamentele vraag: hoe zorg je dat verkeersveiligheid niet achteraf wordt toegevoegd, maar vanaf het begin wordt gekoppeld aan de reeds beschikbare middelen? Het antwoord werd gevonden in een nieuwe manier van werken. Datagedreven verkeersveiligheidsanalyses, gekoppeld aan beheer en onderhoud.
Waarom traditionele verkeersveiligheidsanalyses niet meer voldoende zijn
Binnen infrastructuurprojecten kwam verkeersveiligheid vaak pas relatief laat aan bod. Tegen de tijd dat het onderwerp op tafel kwam, waren de scope, planning en beschikbare middelen voor groot onderhoud vaak al vastgesteld. Daardoor ontstond een terugkerend patroon waarin er onvoldoende ruimte was om risico’s goed te analyseren en om maatregelen nog slim mee te nemen in aankomende werkzaamheden.
Tegelijkertijd veranderde de manier waarop Nederland naar verkeersveiligheid kijkt. Met het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 verschoof de focus van reactief naar risicogestuurd werken. Dit houdt in dat er niet alleen wordt ingegrepen waar waar ongevallen plaatsvinden, maar juist wordt gestuurd op locaties waar de kans op ongevallen groot is.
Dat vraagt om een andere manier van kijken waarbij data een belangrijke rol speelt. Deze omslag wordt landelijk ondersteund door onder andere de SWOV en het CROW, die overheden helpen om deze manier van denken structureel toe te passen.
“De grootste winst zit niet in meer investeren, maar in eerder weten waar je impact kunt maken. Door verkeersveiligheid voor beheer en onderhoud te organiseren, maak je van ambitie uitvoering.”
– Rik Oppedijk, namens Mobypeople bij Provincie Overijssel
Van beheerdata naar verkeersveiligheidsinzichten
Binnen bestaande GIS-omgevingen is vaak al veel informatie beschikbaar. Denk aan rijbaanbreedtes, verharding, berminrichting en objecten langs de weg. Die data werd traditioneel vooral gebruikt voor beheerdoeleinden. Dus wat moet onderhouden worden en wanneer?
Binnen deze aanpak werd dezelfde data opnieuw bekeken, alleen ditmaal door de bril van verkeersveiligheid. Door kenmerken van het wegontwerp te combineren met onder andere:
- ongevallengegevens;
- snelheden;
- verkeersintensiteiten;
- provinciale richtlijnen;
- en actuele ontwerpnormen.
ontstaat een veel completer beeld van waar risico’s zich bevinden binnen het netwerk. Daardoor wordt zichtbaar waar investeringen in verkeersveiligheid het meeste effect opleveren.
Waarom verkeersveiligheid meer is dan alleen data
Data vertelt niet het hele verhaal. Een belangrijk uitgangspunt binnen de aanpak is dat verkeersveiligheid niet alleen wordt bepaald door infrastructuur, maar ook door menselijk gedrag. Verkeersdeelnemers maken keuzes op basis van wat zij waarnemen, begrijpen en verwachten. Een weg die niet logisch is ingericht, kan onveilig gedrag uitlokken. Zelfs wanneer deze technisch gezien aan alle eisen voldoet.
Door infrastructuurdata te combineren met inzichten over menselijk gedrag ontstaat een completer beeld van verkeersveiligheidsrisico’s en van maatregelen die daadwerkelijk effect hebben. Dat zorgt er ook voor dat oplossingen niet automatisch de meest voor de hand liggende zijn, maar beter aansluiten op hoe mensen zich werkelijk gedragen.
Verkeersveiligheid koppelen aan beheer en onderhoud: werk met werk maken
De grootste verandering zit uiteindelijk niet in de analyse zelf, maar in wat er daarna gebeurt. In plaats van verkeersveiligheid als afzonderlijk programma te behandelen, worden inzichten direct gekoppeld aan beheer- en onderhoudsplanningen.
Dat betekent bijvoorbeeld:
- veiligheidsmaatregelen combineren met gepland groot onderhoud;
- aanpassingen eerder meenemen in scopebepaling;
- en bestaande budgetten slimmer inzetten.
Door werk met werk te maken ontstaat meer impact zonder dat elke verbetering volledig nieuw budget vraagt.en de snelheid van werken. Door focus en samenwerking ontstaat in korte tijd een scherp en bruikbaar 4 pagina’s tellend advies.
Wat andere provincies en gemeenten hiervan kunnen leren
Deze aanpak laat zien dat datagedreven werken niet begint bij technologie, maar bij timing. Door risico’s eerder inzichtelijk te maken ontstaat ruimte om betere keuzes te maken voordat projecten vastliggen. Het resultaat is niet alleen meer inzicht in waar de grootste verkeersveiligheidsrisico’s liggen, maar ook een beter gesprek over investeringen, prioriteiten en maatschappelijke impact.
Voor veel overheden ligt daar nog een belangrijke kans: verkeersveiligheid niet langer zien als losse maatregel, maar als integraal onderdeel van beheer, onderhoud en infrastructuurontwikkeling.
Benieuwd wat een datagedreven aanpak voor jouw provincie of gemeente kan betekenen?
Heeft het verhaal van de provincie Overijssel je geïnspireerd om hier ook binnen jouw provincie of gemeente te bekijken? Iedere organisatie staat voor andere uitdagingen, maar de vraag die centraal staat of moet staan, is vaak hetzelfde: hoe zorg je dat verkeersveiligheid niet achteraf wordt toegevoegd, maar vanaf het begin wordt gekoppeld aan de reeds beschikbare middelen?
Rik Oppedijk deelt graag zijn ervaringen uit de praktijk en denkt mee over wat deze aanpak kan betekenen binnen jouw organisatie. Neem contact op via r.oppedijk@mobypeople.nl en ontdek zijn verhaal.
